Νέα | Ειδήσεις | Σχέσεις | Εγκυμοσύνη | fitness
Οικονομία | Τεχνολογία | Ειδήσεις | Υγεία | Αυτοκίνητο | Αθλητικά | Έξοδος
Περιεχόμενα
Οι τράπεζες μετά την κρίση: προς συστηματικότερη εποπτεία; ακριβότερα δάνεια στο άμεσο μέλλον
Η χρηματοοικονομική κρίση που ξεκίνησε από το τραπεζικό σύστημα στις Η.Π.Α. και επεκτάθηκε στην παγκόσμια πραγματική οικονομία δεν έχει ολοκληρώσει τον κύκλο της και οι οικονομίες όλων των χωρών , όπως και η δική μας , πληρώνουν βαρύτατο τίμημα για την ανεξέλεγκτη ανάπτυξη του χρηματοπιστωτικού συστήματος σε τομείς αδιαφανείς και χωρίς εποπτεία.

της Τζούλης Ν. Καλημέρη

Τα αίτια της σημερινής κρίσης θα πρέπει να τα αναζητήσουμε στην μεγάλη χρηματιστηριακή κρίση του 2000-2002, όπου σημειώθηκε μετακίνηση κεφαλαίων από τις μετοχικές επενδύσεις. Τα κεφάλαια αυτά βρήκαν πρόσφορο έδαφος στα προϊόντα εγγυημένου κεφαλαίου, σε σύνθετα χρηματοοικονομικά προϊόντα και στην αγορά ακινήτων, καθώς στις Η.Π.Α. υπήρχε ένα είδος πολιτικής βούλησης η ικανοποίηση των στεγαστικών αναγκών των οικονομικά ασθενέστερων στρωμάτων να υλοποιηθεί μέσω του τραπεζικού συστήματος, χρησιμοποιήθηκε δηλαδή η αγορά για την κάλυψη μια κοινωνικής ανάγκης. Διαμορφώθηκε ένα περιβάλλον χαμηλών επιτοκίων, στο οποίο οι τράπεζες χορήγησαν αφειδώς δάνεια μειωμένης εξασφάλισης, φθηνά δηλαδή στεγαστικά δάνεια σε φτωχότερες ομάδες, με εχέγγυο την αξία του ακινήτου. Επιπλέον προχώρησαν στην έκδοση ομολόγων που αφενός η πώληση τους έφερνε ρευστότητα για τη χορήγηση νέων δανείων και αφετέρου αφαιρούσε τον κίνδυνο από τα στοιχεία του ισολογισμού τους. Τα ομόλογα, που ξεκίνησαν ως μια απλή μορφή τιτλοποίησης εξελίχθηκαν σε πολύπλοκα και σύνθετα προϊόντα, που χαρακτηρίστηκαν από αδιαφάνεια και υψηλότατη επιτήδευση. Τα γνωρίσαμε όλοι πρόσφατα με την ονομασία που τους προσδόθηκε μετά την κρίση ως τοξικά ομόλογα.

Η διαπραγμάτευση τους σε ένα παγκοσμιοποιημένο περιβάλλον, είχε ως αποτέλεσμα τα ομόλογα αυτά να φύγουν από τα σύνορα των Η.Π.Α και να βρεθούν στα χαρτοφυλάκια αρκετών ευρωπαϊκών τραπεζών αλλά και στα χέρια ιδιωτών σε πάρα πολλές χώρες. Κοινή πεποίθηση ήταν ότι τα προϊόντα αυτά αξιολογήθηκαν ορθά από τους οίκους αξιολόγησης πιστοληπτικής ικανότητας, τις εταιρείες που δημοσιοποιούν εκθέσεις και για τα ελληνικά ομόλογα- πεποίθηση που διαψεύστηκε από τα γεγονότα και επέφερε βαρύ πλήγμα στην αξιοπιστία τους . Η αγορά των τοξικών ομολόγων δημιουργήθηκε κατά κύριο λόγο από τις επενδυτικές τράπεζες, που έχουν σημαντική συμμετοχή στην δημιουργία της κρίσης, καθώς ξέφυγαν από τις παραδοσιακές εργασίες τους-την παροχή συμβουλών- και προχώρησαν στην δημιουργία και απόκτηση των τοξικών ομολόγων. Η διοχέτευση ρευστότητας από την Κίνα και η αναζήτηση κερδών από τις τράπεζες στις Η.Π.Α., καθώς η οργανική κερδοφορία τους είχε κορεσθεί, οδήγησαν στην αναζήτηση κερδών και στην αγορά αυτή. Δημιουργήθηκε λοιπόν μια ευφορία, καθώς ήταν διάχυτη η αντίληψη ότι το σύστημα λειτουργούσε σωστά, η αξία των ακινήτων αλλά και τα περίπλοκα προϊόντα μείωναν τους κινδύνους, ενώ ιδιαίτερα ελκυστικά ήταν και τα κέρδη που καταγραφότανε. Να σημειωθεί ότι κυρίως οι επενδυτικές τράπεζες και τα hedge funds χρησιμοποιούσαν κατά κύριο λόγο δανειακά κεφάλαια, με αποτέλεσμα την υψηλή μόχλευση ( δανεισμό σε μια ελεύθερη απόδοση του αγγλικού όρου leverage) του συστήματος.

Δημιουργήθηκε ένα οικοδόμημα, που χτίστηκε στις Η.Π.Α αλλά λόγω της παγκοσμιοποίησης του χρηματοπιστωτικού συστήματος, επεκτάθηκε διεθνώς. Σημαντικό κομμάτι των δραστηριοτήτων του όπως ήταν οι επενδυτικές τράπεζες, οι οίκοι αξιολόγησης πιστοληπτικής ικανότητας, και οι συναλλαγές τμήματος του τραπεζικού τομέα σε off shore centers, βρισκόταν εκτός θεσμικού ελέγχου και εποπτείας, με αποτέλεσμα να σημειωθεί μια ασυμμετρία ανάπτυξης του χρηματοπιστωτικού συστήματος και της εποπτείας του. Η αδυναμία αποπληρωμής των στεγαστικών δανείων υπήρξε ο καταλύτης για να ξεσπάσει η κρίση και να αναδείξει μια μορφή κινδύνου που είχε υποτιμηθεί, αυτή του συστημικού κινδύνου. Πρόκειται για τον κίνδυνο που διαχέεται στη δομή του συστήματος και ο οποίος μπορεί να οδηγήσει σε φαινόμενα ντόμινο. Επιπλέον η κρίση από τις διακριτές εκφάνσεις της στο τραπεζικό σύστημα, πέρασε στην πραγματική οικονομία, με τις εθνικές οικονομίες να βιώνουν το φάσμα της ύφεσης.

Οι δράσεις για την αντιμετώπισης της κρίσης συνίστανται σε δύο επίπεδα. Το πρώτο αφορά τις παρεμβάσεις των κυβερνήσεων για τη στήριξη των οικονομιών τους και το δεύτερο τις πρωτοβουλίες για τις ρυθμιστικές παρεμβάσεις και την καλύτερη εποπτεία του παγκόσμιου χρηματοπιστωτικού συστήματος. Ανοίγει λοιπόν ο διάλογος για το τι θα γίνει την επόμενη μέρα. Σε αυτό το επίπεδο οι αντιπαραθέσεις είναι έντονες, καθώς καταγράφονται συγκρούσεις τόσο ανάμεσα στα κράτη μέλη των G 20 ,όσο και ανάμεσα στο χρηματοπιστωτικό σύστημα και στις πολιτικές δυνάμεις. Οι τράπεζες υποστηρίζουν την αναμόρφωση του υπάρχοντος θεσμικού πλαισίου κανόνων και εποπτείας, ενώ στους κόλπους των κυβερνήσεων, εποπτικών οργανισμών και της επιστημονικής κοινότητας καταθέτονται απόψεις για τη δημιουργία μιας νέας αρχιτεκτονικής του παγκόσμιου χρηματοπιστωτικού συστήματος . Κοινή βάση αποδοχής σε αυτή την σύγκρουση είναι η ανάγκη εφαρμογής σε παγκόσμιο επίπεδο των όποιων μέτρων ληφθούν για να διασφαλίζονται οι ίσοι όροι του ανταγωνισμού.

Αν και έχουμε βρεθεί σε ένα στάδιο όπου έχουν καταγραφεί τα αίτια που οδήγησαν στην κρίση, αναδεικνύοντας την ελλιπή εποπτεία, τον συντονισμό της και την ανυπαρξία ενός ενιαίου εποπτικού οργάνου που θα καλύπτει συνολικά το παγκόσμιο χρηματοπιστωτικό σύστημα, οι συζητήσεις για τα μέτρα που θα ληφθούν σε σχέση με τους νέους κανόνες και την εποπτεία δεν έχουν καταλήξει σε συγκεκριμένη πρόταση ,προκαλώντας αρνητική κριτική που συνοψίζεται στην κωλυσιεργία και ίσως την αδράνεια. Τα μέτρα που βρίσκονται στο επίκεντρο του διαλόγου αφορούν την κεφαλαιακή επάρκεια των τραπεζών, την απεικόνιση των κερδών στον ισολογισμό τους, την επιβολή ενός φόρου επί των συναλλαγών, την οικοδόμηση ενός πιο οργανωμένου και συντονισμένου εποπτικού περιβάλλοντος, τον αναβαθμισμένο ρόλο του Financial Stability Board (FSB), τους αυστηρότερους κανόνες ρυθμιστικής παρέμβασης και εποπτείας για τα τραπεζικά ιδρύματα που θα χαρακτηρισθούν ως συστημικά σημαντικά.

Η Ε.Ε. επέδειξε γρηγορότερα ανακλαστικά, καθώς έχει προχωρήσει στην ανάληψη πρωτοβουλιών για την αποτελεσματικότερη λειτουργία και εποπτεία του χρηματοπιστωτικού συστήματος στην εσωτερική αγορά της. Αντιδράσεις βέβαια εκφράζονται και από τους ευρωπαίους τραπεζίτες, κατά κύριο λόγο όσον αφορά την αύξηση των κεφαλαιακών απαιτήσεων –όπως δρομολογείται διεθνώς – και την λογιστική απεικόνιση των κερδών, ενώ επισημαίνουν την ανάγκη διασφάλισης ίσων όρων ανταγωνισμού με τις Η.Π.Α . Προειδοποιούν ότι η υπερβολική ρύθμιση μπορεί να προκαλέσει ασφυξία στην αγορά, κυρίως όσον αφορά την χορήγηση δανείων προς τα νοικοκυριά και τις επιχειρήσεις.

Αν και η μορφή της αρχιτεκτονικής του παγκόσμιου χρηματοπιστωτικού συστήματος δεν έχει λάβει ξεκάθαρα χαρακτηριστικά εκτιμάται ότι με την ολοκλήρωση των διεθνών αλλά και των ευρωπαϊκών πρωτοβουλιών θα δημιουργηθεί ένα ασφαλέστερο περιβάλλον για τους δανειολήπτες , που θα μπορεί να μεταφραστεί σε φθηνότερα δάνεια, τουλάχιστον ως προς το βαθμό μείωσης του συστημικού κινδύνου στην διαμόρφωση του επιτοκίου.

Στο άμεσο μέλλον ,όμως οι δανειολήπτες βρίσκονται μπροστά σε έναν ανοδικό κύκλο επιτοκίων αλλά και σε μια περίοδο που η χορήγηση δανείων θα γίνεται με αυστηρότερα κριτήρια.

Το in.gr καταγράφει στην έρευνα του τα αίτια της κρίσης και αποτυπώνει τις προσπάθειες που γίνονται σε διεθνές και ευρωπαϊκό επίπεδο για την αντιμετώπιση της, τις επιπτώσεις της στους δανειολήπτες, τις μακροοικονομικές εξελίξεις στην παγκόσμια οικονομία και τη μορφή των τραπεζών στο μέλλον. Στα πλαίσια της έρευνας αυτής καταθέτουν τις απόψεις του οι :κ.Ιωάννης Παπαδάκης, υποδιοικητής της ΤτΕ, ο κ.Σταύρος Β. Θωμαδάκης, καθηγητής Χρηματοοικονομικής του Πανεπιστήμιου Αθηνών και πρώην πρόεδρος Επιτροπής Κεφαλαιαγοράς, ο κ.Γκίκας Α.Χαρδούβελης , καθηγητής Χρηματοοικονομικής του Πανεπιστημίου Πειραιώς και Οικονομικός Σύμβουλος του Ομίλου EFG Eurobank και ο κ. Γεράσιμος Σαπουντζόγλου, επίκουρος καθηγητής στο Τμήμα Οικονομικής Επιστήμης του Οικονομικού Πανεπιστημίου Αθηνών .

Περιεχόμενα

Όροι Χρήσης : Προστασία Προσωπικών Δεδομένων : Ασφάλεια Συναλλαγών
©1999-2017 Δημοσιογραφικός Οργανισμός Λαμπράκη Α.Ε.
Το σύνολο του περιεχομένου και των υπηρεσιών του in.gr διατίθεται στους επισκέπτες αυστηρά για προσωπική χρήση. Απαγορεύεται η χρήση ή επανεκπομπή του, σε οποιοδήποτε μέσο, μετά ή άνευ επεξεργασίας, χωρίς γραπτή άδεια του εκδότη.