Forum | Chat | in mail | Ημερολόγιο | Ε-cards   
  in.gr > Ειδήσεις > Το δικό μου in.gr  
Εισαγωγή
Εξεταζόμενα μαθήματα
Υπολογισμός μορίων
Εξεταστέα ύλη
  • Γ' Λυκείου
  • ΤΕΕ (Ημερήσια)
  • ΤΕΕ (Εσπερινά)
  • Συμβουλές για μαθητές
    Προηγούμενα Θέματα Β΄Λυκείου
    Προηγούμενα Θέματα Γ' Λυκείου
    Απαντήσεις θεμάτων
     
    Προβλέψεις για τις 14 επαγγελματικές κατηγορίες στο σύνολο της χώρας

    Επαγγέλματα του Μέλλοντος και του Παρελθόντος

     

    Το μέλλον της εργασίας και των επαγγελμάτων

    του Θόδωρου Κατσανέβα

    Το μέλλον της εργασίας είναι αρκετά άδηλο όσο και αμφιλεγόμενο. Οι αλλαγές που συντελούνται στο οικονομικό, το πολιτικό, το κοινωνικό και εργασιακό γίγνεσθαι είναι τόσο ραγδαίες  που δύσκολα μπορεί κανείς να προβλέψει με σχετική ακρίβεια "τι μέλλει γενέσθαι". Βέβαια, σήμερα  δε διαγράφονται στον ορίζοντα μεγάλες πολεμικές συγκρούσεις, επαναστάσεις και γενικότερα αιματηρές ανακατατάξεις που κυοφορούν βίαιες πολιτικές αλλαγές. Όμως οι σημαντικότερες  μετεξελίξεις της ανθρωπότητας ήταν λιγότερο βαμμένες στο αίμα και περισσότερο αποτέλεσμα  καθοριστικών εφευρέσεων όπως λ.χ. η φωτιά, ο τροχός, η πυρίτιδα, η ναυσιπλοία, η τυπογραφία, η μηχανή εσωτερικής καύσης, ο τηλέγραφος, κ.λ.π.

    Η επανάσταση του σήμερα, που συμπίπτει με την ανατολή μιας ολόκληρης νέας χιλιετίας, αυτής του 2000, έχει για επίκεντρό της την πληροφορική. Η ειδοποιός διαφορά με το χθεσινό γίγνεσθαι  είναι ότι σήμερα "τα πάντα ρει" όπως θα έλεγε ο Ηράκλειτος, με μια εκπληκτικά μεγάλη ταχύτητα. Το σήμερα και το αύριο γεννιούνται και ξαναγεννιούνται μέσα από ένα κατακλυσμό νέων ανακαλύψεων που δεν έχουν   προηγούμενο τους στην ιστορία της ανθρωπότητας. Δεν είναι ίσως υπερβολή να ειπωθεί ότι οι ανακαλύψεις και η τεχνολογική πρόοδος που συντελείται μέσα στα  τρέχοντα είκοσι χρόνια, ισοδυναμεί, κατά κάποιο τρόπο, με αντίστοιχα δεδομένα 3 και 4 αιώνων του παρελθόντος.

     Με τις ιλιγγιώδεις ταχύτητες με τις οποίες ανανεώνεται η σύγχρονη τεχνολογία, είναι φυσικό  να αλλάζουν με ανάλογο φρενήρη ρυθμό το πλαίσιο, οι δομές της απασχόλησης, των εργασιακών  σχέσεων, των επαγγελμάτων, η ίδια φύση της εργασίας. Οι εξελίξεις αυτές βέβαια, αφορούν κυρίως  τον αναπτυγμένο κόσμο όπου η ραγδαία εξέλιξη της τεχνολογίας οδηγεί σε περαιτέρω διεύρυνση του  χάσματος με τις υποανάπτυκτες χώρες. Η δυσάρεστη πλευρά του σύγχρονου θριάμβου της  πληροφορικής και της παγκοσμιοποιημένης οικονομίας είναι αυτή η διογκούμενη διεύρυνση του  χάσματος ανάμεσα σε πλούσιες και φτωχές χώρες. Αλλά και μέσα στο στενότερο περίγυρο των  ανεπτυγμένων χωρών, διευρύνονται συνεχώς οι εισοδηματικές ανισότητες ανάμεσα στους έχοντες και μη έχοντες, τους πολίτες του κοινωνικού περιθωρίου.

    Στα πρώτα πενήντα χρόνια του εικοστού πρώτου αιώνα, οι μισοί και περισσότεροι  εργαζόμενοι στις αναπτυγμένες χώρες θα απασχολούνται άμεσα ή έμμεσα στον τομέα της  πληροφορικής. Πάνω από το 50% του οικονομικά ενεργού πληθυσμού θα εργάζεται στις υπηρεσίες με  άμεση ή έμμεση  σχέση με την πληροφορική. Η γνώση της αγγλικής γλώσσας θα γενικευτεί, ενώ μάχη  θα δοθεί για τη διατήρηση της εθνικής ταυτότητας των επιμέρους χωρών, υπό τον ασφυκτικό κλοιό της παγκοσμιοποίησης, ή αλλιώς της αμερικανοποίησης της υφηλίου.

    Η σύγχρονη τεχνολογία, η πληροφορική, οι επικοινωνίες, η τηλεματική, η ρομποτική, θα αλλοιώσουν και θα αναδιαρθρώσουν την έκταση, τη διάρκεια, τους τρόπους, τους χρόνους εργασίας. Οι συνολικές θέσεις απασχόλησης προβλέπεται να συρρικνωθούν, εξαιτίας της ορμητικής εισροής  της σύγχρονης τεχνολογίας. Ορισμένοι τομείς που συνδέονται με τη γνώση, την ανανέωση της γνώσης και την ευρηματικότητα, θα παρουσιάζουν ζήτηση νέων θέσεων, ενώ άλλοι θα μειώνονται. Παραδοσιακοί κλάδοι, όπως λ.χ. η κλωστοϋφαντουργία, θα συρρικνωθούν μέχρι πλήρους εξαφάνισης. Ειδικότητες γραφείου και του τομέα των υπηρεσιών, όπως ενδεικτικά οι τραπεζικοί υπάλληλοι, οι  εμποροϋπάλληλοι, οι ασφαλιστές, θα συρρικνωθούν ή θα μετεξελιχθούν ως περιεχόμενο εργασίας.

    Ορισμένα επί μέρους επαγγέλματα, που κι αυτά εμπεριέχουν το στοιχείο της γνώσης, της ανανέωσης της και της ευρηματικότητας, όπως οι σχεδιαστές ενδυμάτων μόδας, κοσμημάτων,  αυτοκινήτων, σκαφών, οι διακοσμητές χώρων, οι αισθητικοί, οι φυσιοθεραπευτές, οι κοινωνικοί λειτουργοί, οι βοηθοί ηλικιωμένων και ατόμων με ειδικές, κ.λ.π., ανάγκες, θα εμφανίζουν βιώσιμες  προοπτικές στην αγορά εργασίας του μέλλοντος. Ο τουρισμός αποτελεί ένα σημαντικό πυρήνα  δημιουργίας νέων θέσεων εργασίας, ιδιαίτερα σε χώρες όπως η Ελλάδα. Τα τεχνολογικά, τα οικονομικά, τα κατασκευαστικά, τα ψυχαγωγικά, τα αθλητικά, τα επισιτιστικά, τα παραϊατρικά  επαγγέλματα, όπως και οι υπηρεσίες πρόνοιας, του ποιοτικού και του περιβαλλοντικού ελέγχου, αλλά και τα επαγγέλματα  μεταφορών, εμφανίζουν επίσης σχετικά θετικές προοπτικές. Ευοίωνο  προβλέπεται το μέλλον για το προσωπικό ασφαλείας, τους οικιακούς βοηθούς, αλλά και τους λίγους  αναγκαίους χειρώνακτες εργάτες, που κατά κανόνα ως επάγγελμα, θα ασκούνται από τους  οικονομικούς μετανάστες ή άτομα με περιορισμένη μόρφωση. Οι εξειδικευμένοι τεχνίτες της  κατηγορίας του ηλεκτρολόγου, του ηλεκτρονικού, του υδραυλικού, του ψυκτικού, του ξυλουργού,  αλλά και ορισμένων παραδοσιακών ειδικοτήτων όπως του αγγειοπλάστη, του παραδοσιακού κτίστη,  κ.λ.π., εμφανίζουν επίσης παρόμοιες θετικές προοπτικές. Παρόμοια δεδομένα ισχύουν και για το  μεγαλύτερο μέρος των βοηθητικών ειδικοτήτων στις κατασκευές.

    Στα πλαίσια των ραγδαίων εξελίξεων της τεχνολογίας και των αναγκών της αγοράς εργασίας,  προβλέπονται συνεχείς αλλαγές και μετεξελίξεις στο είδος και τη μορφή των επαγγελμάτων και  ειδικοτήτων. Το φαινόμενο της "μετακυλούμενης ζήτησης" όπως είναι γνωστό στη θεωρία της  οικονομικής της εργασίας, προβλέπεται να ενταθεί και να επεκταθεί περαιτέρω. Ως αποτέλεσμα, οι  εργαζόμενοι θα αλλάζουν επάγγελμα ή ειδικότητα, που θα είναι συγγενές με αυτό που    ασκούσαν στο παρελθόν, ή και εντελώς διαφορετικό, σε πυκνά διαστήματα. Αν κατά την τρέχουσα εποχή υπολογίζεται ότι ένας εργαζόμενος αλλάζει κατά  μέσο όρο δέκα επαγγέλματα στο σύνολο της  εργασιακής του ζωής, στον εικοστό πρώτο αιώνα αυτό προβλέπεται να πολλαπλασιαστεί, να φτάσει  μέχρι και τις 20-30 μετεξελίξεις του είδους εργασίας, ώστε να διατηρηθεί η απασχολησιμότητά του.

    Η διάρκεια και ο χρόνος εργασίας προβλέπεται να μειωθεί ριζικά. Αυτό όμως δεν μπορεί να  συμβεί μεμονωμένα σε μία χώρα, αλλά νομοτελειακά θα προέλθει από μία ολότητα ανεπτυγμένων κρατών. Κατ' εξοχήν ένας τέτοιος ρόλος φαίνεται να πέφτει στους κρατικούς ώμους της μητρόπολης του σύγχρονου καπιταλισμού και της παγκοσμιοποίησης, τις ΗΠΑ και κατά δεύτερο λόγο στις ισχυρές βορειοευρωπαϊκές χώρες. Κι αυτό γιατί αν μειωθούν οι ώρες εργασίας σε πρώτη φάση σε αδύναμες  οικονομικά χώρες, τότε προοιωνίζονται δυσάρεστες προοπτικές στην ανταγωνιστικότητά τους, με ανάλογες αρνητικές επιπτώσεις στην απασχόληση.

    Η εργασία στον εικοστό πρώτο αιώνα, όσον αφορά πάντοτε τον ανεπτυγμένο κόσμο, θα παρέχεται σε μεγάλη έκταση μέσω ελαστικών ωραρίων που θα κατανέμονται κατά περίπτωση σε ετήσια, μηνιαία και εβδομαδιαία βάση. Μια μορφή τέτοιας εξέλιξης είναι η εργασία σε εξαμηνιαία περίπου βάση, κάτι που ήδη ισχύει σε αμιγώς τουριστικές περιοχές της χώρας μας. Η εβδομάδα των  τεσσάρων ή και των τριών ημερών, αποτελεί επίσης μία βάσιμη και βιώσιμη λύση που θα δώσει  μερική απάντηση στο πρόβλημα της συρρίκνωσης των θέσεων εργασίας και της ανεργίας.

    Σε γενικές γραμμές, προβλέπεται ριζική μείωση του συνολικού χρόνου εργασίας, και  επιμερισμός του σε μεγαλύτερο αριθμό εργαζομένων. Η εξέλιξη αυτή σημαίνει ότι θα υπάρξει σοβαρή αύξηση του χρόνου για ανάπαυση, ψυχαγωγία και ανάπτυξη πολιτιστικών δραστηριοτήτων, καθώς  και του επιλεγόμενου "εθελοντισμού". Όπως υποστηρίζει ο Jeremy Rifkin στο κλασικό πλέον έργο  του "Το Τέλος της Εργασίας", ο εθελοντισμός θα αποτελέσει ένα βασικό τομέα εργασιακής  δραστηριότητας που θα συμπληρώνει το δημόσιο και τον ιδιωτικό τομέα εργασίας. Ήδη η δραστηριότητα αυτή αναπτύσσεται σε σοβαρή έκταση στις ΗΠΑ και σε χώρες της Ευρώπης. Σε άλλες χώρες όπως στην Ελλάδα, υφίσταται μερικώς, στα πλαίσια της δράσης φορέων κοινωνικής  αλληλεγγύης, εθνικοτοπικών και πολιτιστικών οργανώσεων, σωματείων διαφόρων τύπων, όπως και της  εκκλησίας. Ανεξάρτητα από τις παραπάνω διαπιστώσεις, που προδικάζουν τη συνολική μείωση του χρόνου εργασίας, εκτιμάται παράλληλα ότι πάντοτε θα υπάρχει μία κάστα υπερδραστήριων  διευθυντικών κυρίως στελεχών που θα υπεραπασχολούνται με κοπιώδη και συνεχή ωράρια.

    Η τηλεργασία, η εργασία από απόσταση, αποτελεί ένα σημαντικότατο καινούργιο παράγοντα που θα ανατρέψει πολλές από τις κατεστημένες δομές των εργασιακών σχέσεων, της ίδιας της φύσης της εργασίας. Η αυτοαπασχόληση, η απασχόληση από το σπίτι, ή από απόσταση με ελαστικό ωράριο,  θα αναπτυχθεί παράλληλα με την επέκταση της συναφούς τεχνολογίας της τηλεματικής και θα  επιφέρει καταλυτικές αλλαγές όχι μόνο στο χώρο της εργασίας, αλλά και στις δομές της αστικής  κοινωνίας. Απομακρυσμένες, απομονωμένες και υπό εγκατάλειψη περιοχές, που ειδικότερα στη χώρα μας αποτελούν συνήθεις καταστάσεις, είναι πολύ πιθανόν πλέον να αποκτήσουν νέα δυναμική, εργασιακή και οικονομική υπόσταση. Η φυγή από τα γκέτο των μεγαλουπόλεων και η αναζωογόνηση  της περιφέρειας και ειδικότερα της λεγόμενης "άγονης γραμμής", αποτελεί μία εξέχουσα και εξαίρετη  προοπτική του μέλλοντος. Ένα σοβαρό ποσοστό της συνολικής απασχόλησης της τάξης του 20-30%, ή και περισσότερο στο απώτερο μέλλον, θα εργάζεται μ' αυτό τον τρόπο.

    Συμπερασματικά, οδεύουμε σε ριζική αναδιάρθρωση της δομής της απασχόλησης με κατακόρυφη συρρίκνωση του πρωτογενούς και κατά δεύτερο λόγο του δευτερογενούς τομέα. Νέες  μορφές οργάνωσης της εργασίας, της οικονομίας και της κοινωνίας θα αποτελέσουν το ώριμο προϊόν  της ραγδαίας τεχνολογικής εξέλιξης και ειδικότερα της πληροφορικής και της παγκοσμιοποιημένης οικονομίας. Το ζητούμενο είναι αν η εξέλιξη αυτή, που είναι όπως φαίνεται αναπόφευκτη, θα τεθεί στην υπηρεσία του ανθρώπου, του πολίτη, ή θα τον καθυποτάξει. Κι εδώ έχουν λόγο οι  δημοκρατικές, οι προοδευτικές ευαισθησίες, τα συνδικαλιστικά και συλλογικά κινήματα που οφείλουν να προλάβουν και να ελέγξουν την επέλαση του σφριγηλού, νεφελώδους και σκληρού κόσμου του μέλλοντος.

    Όσον αφορά τη χώρα μας, η Πολιτεία και οι θεσμικοί φορείς της, έχουν χρέος να προβλέψουν  και να προλάβουν τις επερχόμενες εξελίξεις ώστε να συμμετάσχουμε ισότιμα στο μελλοντικό  γίγνεσθαι ως έθνος αξιοποιώντας το ισχυρό δίκτυο του ελληνισμού της ομογένειας σε όλη την  υφήλιο. Το κλειδί του μέλλοντος βρίσκεται  στην πληροφορική επανάσταση που δε χρειάζεται μεγάλα χρηματιστηριακά κεφάλαια, αλλά κεφάλαια γνώσης και ευρηματικότητας. Και στον τομέα αυτό η χώρα μας έχει σαφές ανταγωνιστικό πλεονέκτημα και προβάδισμα, αν ληφθεί υπόψη η πληθώρα και η ποιότητα των λαμπρών Ελλήνων επιστημόνων, ειδικότερα στον τομέα της πληροφορικής, που διαπρέπουν στο εξωτερικό.

    Πιο κάτω παρατίθενται προβλέψεις για τις προοπτικές επιλεγμένων επαγγελμάτων που συνδέονται με σπουδές ΑΕΙ και ΤΕΙ. Οι προβλέψεις αυτές στηρίζονται σε πολυετείς έρευνες για το ισοζύγιο  προσφοράς και ζήτησης επαγγελμάτων που γίνονται υπό την αιγίδα του Πανεπιστημίου Πειραιώς, αφορούν τα επόμενα 5-10 χρόνια και σύμφωνα με τη διεθνή πρακτική έχουν την ακόλουθη κλιμάκωση:

    Επαγγέλματα με πολύ θετικές προοπτικές ***

    Επαγγέλματα με θετικές προοπτικές **

    Επαγγέλματα με περιορισμένες προοπτικές *

     

    ©1999-2002  Δημοσιογραφικός Οργανισμός Λαμπράκη Α.Ε.